Schiphol Amsterdam Airport
Schiphol Amsterdam Airport JvL https://www.flickr.com/photos/-jvl-/14889882035

Schiphol –To grow or not to grow?

Feuilleton – Deel 1: Schiphol en onze economie

Schiphol stelt dat groei van de luchthaven goed is voor de Nederlandse economie. Dat zal in het verleden zo geweest zijn, maar geldt dat in onze huidige maatschappij nog steeds? Is het nodig dat Schiphol blijft groeien voor een groeiende economie van Nederland?

De afgelopen maanden stond Luchthaven Schiphol weer een aantal malen in de kranten en ook Airport Lelystad heeft volop de aandacht. Lelystad krijgt een grotere luchthaven en Schiphol zegt dat het mogelijk is te blijven groeien tot wel 600.000 vliegbewegingen per jaar. Het meest recente bericht gaat over het kettingbeding dat een koper moet ondertekenen wanneer hij na 1 januari 2018 een nieuwbouwwoning koopt in de regio van Schiphol. Hierin staat dat de koper op de hoogte is van de geluidsoverlast en hier niet over zal klagen.

Al deze recente ontwikkeling roepen veel vragen op. Is het mogelijk om in de huidige omstandigheden te groeien in aantal vliegbewegingen? Wat betekent het voor Haarlemmermeer wanneer de groei doorgaat? Welk effect zal dat hebben op de leefbaarheid van onze inwoners? En waarom hebben we onze eigen wethouder nog niet gehoord over het voornemen van Schiphol om verder te groeien en de gevolgen hiervan voor de inwoners van Haarlemmermeer?

In dit feuilleton laten we Schiphol de revue passeren en halen we telkens een ander onderwerp aan dat verband houdt met onze nationale luchthaven, zoals geluidsoverlast en gezondheid, veiligheid, economie, de macht van Schiphol en de lokale en landelijke politiek.

Afspraken Aldersakkoord 2008

In het Aldersakkoord van 2008 is afgesproken dat Schiphol zich zou richten op de hub- en mainportfunctie om Schiphol te laten groeien als internationaal kernknooppunt. Vakantievluchten zouden zoveel mogelijk naar regionale luchthavens verplaatst worden.

Selectiviteitsbeleid

In het Aldersakkoord beloofde Schiphol een ‘selectiviteitsbeleid’ uit te voeren. Met andere woorden: de luchthaven zou haar best doen om vluchten naar en van belangrijke netwerkbestemmingen voorrang te verlenen boven budgetmaatschappijen en vakantievluchten.

Critici zeggen dat Schiphol verslaafd is aan groei. Schiphol zou bewust de prijzen laag hebben gehouden, waardoor Schiphol aantrekkelijker is geworden voor prijsvechters. De groei van Schiphol in de afgelopen jaren is dan ook voor een groot deel te wijten aan het groeiende aandeel budgetmaatschappijen. Hierdoor blijven er minder slots over voor bijvoorbeeld vrachtverkeer. Volgens Schiphol heeft het bedrijf zelf weinig invloed op de verdeling van de slots. Maar dezelfde critici beweren dat er weldegelijk mogelijkheden zijn om het voor prijsvechters minder aantrekkelijk te maken. Dit alles verklaart mogelijk het verschil in het aandeel budgetmaatschappijen op Schiphol van 21 procent van de directe vluchten ten opzichte van het aandeel in Londen van 2 procent en in Frankfurt van 4 procent.

BV Nederland

Schiphol is een belangrijke mainport en heeft daardoor een grote invloed op Nederland, zowel economisch als op de ruimtelijke inrichting. Een goede bereikbaarheid is voor veel bedrijven een afweging bij de keuze voor een vestigingslocatie.  Schiphol speelt daardoor een belangrijke rol in het bedrijfsleven en in het vrachtvervoer.

Er is veel geïnvesteerd om een goede marktpositie te creëren voor Schiphol, ook door het Rijk. Dit vanuit de gedachte dat Schiphol samen met de Rotterdamse haven de motor van de Nederlandse economie vormt. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) heeft in 2016 geconcludeerd dat de positie van Schiphol, en ook de haven van Rotterdam, niet langer die van motor is. Wel levert Schiphol een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse economie en werkgelegenheid, maar verdere groei van Schiphol levert weinig extra op. [1]

Budgetmaatschappijen dragen niet veel bij aan BV Nederland, behalve wanneer een toerist met een groot budget naar ons land wordt gevlogen. De meeste toeristen hebben niet zo’n groot budget en spenderen dus weinig in ons land. Daarbij hinderen vluchten van deze budgetmaatschappijen de hub-functie van Schiphol.

Economische gevolgen van het huidige beleid

De focus van Schiphol lijkt de afgelopen jaren anders te zijn geweest dan afgesproken in het Aldersakkoord, met alle gevolgen van dien. Het maximaal aantal vliegbewegingen van 500.000 wordt binnenkort bereikt, veel eerder dan afgesproken. Het antwoord op al deze ontwikkelingen is volgens Schiphol verdere groei van het aantal vliegbewegingen, en ligt blijkbaar niet in een andere manier van bedrijfsvoering waardoor een gezond bedrijf in stand blijft in een leefbare omgeving.

Gezien al het voorgaande kan eraan getwijfeld worden of verdere groei van Schiphol meer oplevert voor de Nederlandse economie. Het is druk op Schiphol, zowel in het luchtruim als op de grond. Wanneer dit zo doorzet, wordt het voor bedrijven minder aantrekkelijk om zich rond Schiphol te vestigen. Ook omdat de omliggende infrastructuur niet meer toereikend zal zijn om alle verkeersstromen vlot te laten verlopen. Volgens het rapport van de RLI levert meer investeren in deze infrastructuur geen economische groei op voor Nederland.

Veel Nederlandse bedrijven zijn afhankelijk van uit- en invoer via Schiphol. Wanneer er meer slots aan budgetmaatschappijen worden toegekend, zijn er minder slots beschikbaar voor andere vluchten zoals vrachtvervoer. En deze laatste zijn van grotere economische waarde dan de budgetvluchten.
Onze wethouder Adam Elzakalai hebben we nog niet gehoord over het voornemen van Schiphol om verder te groeien en de gevolgen voor de inwoners van Haarlemmermeer, maar hij maakt zich wel terecht zorgen over de economische gevolgen, nu luchtvaartmaatschappijen met hun vrachtvluchten moet uitwijken naar het buitenland. Helaas lijkt dit laatste wel het gevolg te zijn van het beleid dat Schiphol zelf heeft uitgevoerd tegen de gemaakte afspraken uit het Aldersakkoord in.

To Grow or not to Grow?

Als groei van toename van het aantal vliegbewegingen geen economische groei oplevert, is de vraag wat dan de noodzaak is voor Schiphol om te groeien. Stabiliteit en balans lijkt GroenLinks een beter uitgangspunt. Stabiliteit in het aantal vluchten gericht op economische stabiliteit en werkgelegenheid, met focus op verbinding met de metropoolregio en achterliggende regio’s, waarbij deze regio’s beter worden benut. En dat in balans met de leefomgeving. Want uiteindelijk gaat het ook om de mensen die in de omgeving van Schiphol wonen en in onze gemeente Haarlemmermeer.

Lees hier deel 2 van het feuilleton.

 

[1] Mainports Voorbij, juli 2016, Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur